Αυτή η κρίση έφερε πολλές ανατροπές. Πολλά προπύργια αλώθηκαν, οι ισορροπίες ανατράπηκαν, οι συνθέσεις άλλαξαν...
Ο κόσμος (μας) αναποδογυρίστηκε. Και η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, με πλουσιότερο, πλουραλιστικότερο, πιο αστραφτερό πρόγραμμα από ποτέ άλλοτε -ενώ η κρίση στην Ελλάδα βαθαίνει- κάνει φέτος σημαία της την πολιτική. Βάζοντας τη Δημοκρατία στο στόχαστρο και ρίχνοντας τους προβολείς στα Βαλκάνια.
Πραγματικά, από το χείμαρρο των εκδηλώσεων που θα ξεχυθούν σε μια ανήμπορη πόλη απ' το ολόφωτο κτήριο της Συγγρού 109, μεταγγίζοντας την ψευδαίσθηση ότι η μηχανή δουλεύει ρολόι -θα την επιτείνουν και οι αφίξεις διεθνών σταρ, όπως η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, ο Τζόναθαν Κόου και ο Κριστιάν Μπολτάνσκι-, στέκεσαι -δεν μπορείς να αντισταθείς- στις παραστάσεις που αναρωτιούνται «πόσο ευτυχισμένοι είμαστε με τη Δημοκρατία μας;», εξερευνώντας τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς της.
Δουλειές που αναζητούν τους συσχετισμούς νεοφιλελευθερισμού και φασισμού κι αναρωτιούνται για την ευθύνη του «επαναστατημένου» πολίτη σε συνθήκες παρηκμασμένου καπιταλισμού. Θεατρικά ντοκιμαντέρ που βιογραφούν το μετανάστη live, διαθέτουν σκηνικούς ήρωες επιζήσαντες από το λιβανέζικο εμφύλιο και αναζητούν τις νοσηρές νομοτέλειες των εμφυλίων σπαραγμών, μέσα από τον καθορισμό των εθνικισμών σε χώρες όπως η πρώην Γιουγκοσλαβία. Η πολιτική φέτος κατοικεί στη Στέγη.
* «Riding on a cloud». Η «οικογενειακή» παράσταση των Λιβανέζων αδελφών Μρούε συνδυάζει την ποίηση με το ντοκουμέντο, αφού διαθέτει πρωταγωνιστή επιζήσαντα του λιβανέζικου εμφυλίου. Ο Γιασέρ δεν δίνει «βορά» στο κοινό μόνο την ποίησή του, αλλά και τη συγκλονιστική βιογραφία του. Επέζησε μολονότι πυροβολήθηκε στο κεφάλι από ελεύθερο σκοπευτή. Μαζί με τον Ραμπί, ηγετική μορφή της θεατρικής και εικαστικής αραβικής σκηνής, αποδομούν συλλογικές αυταπάτες που αφορούν τους πολέμους, και δη τους εμφυλίους (4-5 Μαΐου).
«Καταραμένος να είναι ο προδότης τής πατρίδας του»* «Damned be the traitor of his homeland» («Καταραμένος να είναι ο προδότης της πατρίδας του»). Σε εποχές που ο νοσηρός εθνικισμός έχει χτυπήσει και τη δική μας πόρτα, θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε πως ο Σερβοκροάτης Ολιβερ Φράλιτς «ξετινάζει» το γιουγκοσλαβικό υπερ-εθνικισμό που δημιούργησε «εκτρώματα» - ανάμεσά τους και η σφαγή στη Σρεμπρένιτσα. Ο τίτλος της παράστασης-σοκ, όπως έχει χαρακτηριστεί, ο οποίος δεν είναι παρά ο τελευταίος στίχος του εθνικού ύμνου της πάλαι ποτέ κραταιάς Γιουγκοσλαβίας, συνιστά ένα αμφίσημο κλείσιμο του ματιού για το σύγχρονο θεατή (5 Μαρτίου).
«Jerusalem», η παράσταση-εγκατάσταση των Φλαμανδών Berlin* «Jerusalem». Πώς άλλαξε, με καθαρά πολιτικοκοινωνικούς όρους, η ζωή της πόλης την τελευταία δεκαετία; Ενα αμφίσημο ερώτημα, στο οποίο τολμά να απαντήσει, χωρίς προκαταλήψεις, το κινηματογραφικό θέατρο ντοκιμαντέρ των Φλαμανδών Berlin. Αλλωστε, το πορτρέτο της πόλης, από το Τείχος των Δακρύων μέχρι τους παλαιστινιακούς καταυλισμούς, ανασυντίθεται μέσα από συνεντεύξεις ιουδαίων, μουσουλμάνων αλλά και χριστιανών. Δεν εξαιρείται κανένας από το δικαίωμα στη μαρτυρία. Είναι δε σε τέτοιο βαθμό ντοκουμέντο η παράσταση-εικαστική εγκατάσταση των Μπρατ Μπέλε και Ιβ Ντεζίς (Berlin), που αναζήτησε, με απόσταση 4 χρόνων (το 2008 και το 2012), για συνέντευξη τα ίδια ακριβώς πρόσωπα (2-3 Μαΐου).
* «Α history of crying». Η κηδεία του Τίτο, του «ισόβιου» προέδρου της Γιουγκοσλαβίας, το 1980. Ενα «σκονισμένο» γεγονός που μετατρέπεται 33 χρόνια μετά σε «ζωντανό» μοχλό για τη «stand up tragedy» της Σάνια Μίτροβιτς. Η γεννημένη στην πρώην Γιουγκοσλαβία καλλιτέχνιδα δεν φιλοδοξεί να φιλοτεχνήσει τη σκηνική βιογραφία του Κροάτη ηγέτη, αλλά -είναι ακόμα πιο θαρραλέα- να ξεγυμνώσει τους μηχανισμούς χειραγώγησης της μνήμης (6 Μαρτίου).
* «On trial together - Athens episode». Θέατρο; Χορός; Χάπενιγκ; Κοινωνικό θέαμα; Δεν μπορείς να καταλήξεις ποια είναι η ακριβής ταυτότητα της σύμπραξης των Σερβίδων Ανα Βατζάνοβιτς και Σάσα Ασεντιτς, στην προσπάθειά τους να εξερευνήσουν τα όρια της συλλογικότητας, του δημόσιου διαλόγου και των μηχανισμών της προπαγάνδας σε καθεστώς δημοκρατίας (12 Μαρτίου).
* «Who is next?». Σε ένα δημοκρατικό καθεστώς κι εντός του πλαισίου ενός καπιταλισμού που έχει πλέον αρχίσει να τρώει τις σάρκες του, ποια είναι η ευθύνη των πολιτών, αναρωτιέται στη διαδραστική δουλειά του ο ριζοσπάστης Σλοβένος Γιάνεζ Γιάνσα. Ασφαλώς το έργο θα μπορούσε να έχει στηθεί ειδικά για την Ελλάδα (14 Μαρτίου).
* «Νο man's land». Η περιπατητική παράσταση-πολιτική πράξη του Ολλανδού σκηνοθέτη και εικαστικού Ντρις Φερχούφεν προκαλεί τη συνάντηση 20 θεατών με 20 μετανάστες, δοκιμάζοντας τα όρια της ανεκτικότητας και του πολιτισμού μας. Η περφόρμανς που αποτυπώνει την πολυπολιτισμικότητα των σύγχρονων μητροπόλεων, μετά την Ολλανδία, τη Γερμανία και την Ισπανία προσαρμόζεται ειδικά για την Ελλάδα. Η μορφή της παράστασης θα καθοριστεί, με άλλα λόγια, από τους επιλεγέντες μετανάστες της (9-10 Μαΐου).
* «Τα συμβόλαια του εμπόρου». «Το χρήμα φλίπαρε και την έκανε για αλλού;» - ένα ερώτημα ρητορικό, που θυμίζει Μπρεχτ, αλλά είναι Ελφρίντε Γέλινεκ και το σημείο εκκίνησης για τη θεατροποίηση τής προφητικής «οικονομικής κωμωδίας» της νομπελίστριας. Η Γέλινεκ προβλέπει ήδη από το 2008 την κατάρρευση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Στην οργισμένη, ακραία 4ωρη σκηνική μεταφορά του από τον Νίκολας Στέμαν (Thalia Theater) οι περφόρμερ και μουσικοί, υποδυόμενοι κατεστραμμένους τραπεζίτες και καθημαγμένους συνταξιούχους -σε πολλούς θα θυμίσει κι αυτό Ελλάδα-, σκίζουν και καίνε χαρτονομίσματα των 100 ευρώ. Προβοκάτορες; (27-29 Μαρτίου).
Στα «Συμβόλαια του εμπόρου» οι ηθοποιοί κολλάνε στο κορμί τους χαρτονομίσματα, τα οποία στη συνέχεια σκίζουν* «Ground and floor». Ορμώμενος από την πικρή, σοκαριστική διαπίστωση ότι ακόμα και σήμερα η γιαπωνέζικη κοινωνία αρνείται να διαχειριστεί το τραύμα της Φουκουσίμα, ο Ιάπωνας συγγραφέας, εικαστικός και σκηνοθέτης Τοσίκι Οκάντα (ομάδα Chelfitsch) συνθέτει μια παράσταση-αλληγορία για το συμβιβασμό των λαών με τις «εθνικές» καταστροφές. Παράλληλα, αποπειράται να γεφυρώσει το τραυματικό παρελθόν με το καπιταλιστικό παρόν (30 Οκτωβρίου-2 Νοεμβρίου).
* «Ganesh versus The Third Reich». Μυστήριος τίτλος, που περιγράφει την ακόμα πιο μυστήρια, φανταστική συνάντηση του ινδικού θεού ελέφαντα Γκανές με τον Χίτλερ. Μέσα από αυτή την παράλογη «διασταύρωση» όμως, η αυστραλέζικη ομάδα Back to Back Theatre -μέλη της είναι άτομα με νοητική υστέρηση- μέσα σε 40 λεπτά αποδομούν ταυτόχρονα και το φασισμό και τις προκαταλήψεις μας ενάντια σε κάθε μορφή αναπηρίας (2-5 Απριλίου).
«Ganesh versus The Third Reich». Το σύμβολο της σβάστικας συναντά τον αρχέγονο ινδικό θεό-ελέφαντα στην πολιτική παράσταση του Back to Back Theater* «Τέλος». Μια ανθρώπινη χωματερή, όχι πολύ μακριά από το παρόν, μεταφέρει στη σκηνή το νέο μελλοντολογικό έργο της Ελενας Μαυρίδου που ανεβαίνει από την εταιρεία θεάτρου Χώρος και τον Σίμο Κακάλα. Οι ήρωές του άστεγοι, απομεινάρια κανονικών ανθρώπων που κάποτε υπήρξαν, δεν απέχουν πολύ από τους κλοσάρ που έχει γεμίσει η Αθήνα.
Ο πολιτισμός είναι νεκρός, συνοψίζει η παράσταση, δίνοντας τη χαριστική βολή στα υπολείμματα της αισιοδοξίας μας από 13 έως 24 Νοεμβρίου.
