Στο πλαίσιο του 3ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Σαλαμίνας, συνομιλούμε με τον Αργύρη Θέο, τιμώμενο πρόσωπο της ...
φετινής διοργάνωσης και μέλος της κριτικής επιτροπής.Με μια μακρά και ουσιαστική πορεία στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το θέατρο, ως διευθυντής φωτογραφίας και σχεδιαστής φωτισμού, ο Αργύρης Θέος καταθέτει έναν λόγο άμεσο, χωρίς ωραιοποιήσεις, εστιάζοντας στην ουσία της κινηματογραφικής πράξης: την αφήγηση μέσα από την εικόνα.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τα πραγματικά προβλήματα της σύγχρονης μικρού μήκους, ασκεί κριτική στη λογική της εύκολης «τεχνικής γνώσης» μέσω tutorials, επιμένει στην αξία της πειθαρχίας και της μεθόδου, ενώ τοποθετείται με σαφήνεια απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, αναγνωρίζοντας τα όριά της και θέτοντας στο επίκεντρο τον ανθρώπινο παράγοντα.
Με λόγο καθαρό και ουσιαστικό, αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στην εντυπωσιακή εικόνα και την «σωστή» εικόνα που υπηρετεί την ταινία, υπενθυμίζοντας ότι ο κινηματογράφος, τελικά, δεν είναι τεχνική επίδειξη, αλλά πράξη ευθύνης και βαθιάς συναισθηματικής επικοινωνίας.
1. Έχετε διανύσει μια μεγάλη διαδρομή ως διευθυντής φωτογραφίας και σχεδιαστής φωτισμού. Τι είναι αυτό που πιστεύετε ότι δεν αλλάζει ποτέ στη δύναμη της εικόνας;
Α.Θ. Η ικανότητά της να αφηγείται την ιστορία. Η οπτική αφήγηση (visual storytelling) είναι η τέχνη του να λες την ιστορία του έργου μέσα από την εικόνα.
2. Βλέπετε πρώτα μια ταινία ως θεατής ή ως άνθρωπος που διαβάζει αμέσως το φως, το κάδρο, τον ρυθμό και τη δομή;
Α.Θ. Βλέπω κάθε ταινία ως θεατής. Εάν η ταινία με συγκινήσει, τότε την ξαναβλέπω με κριτικό μάτι. Φυσικά δεν είναι δυνατόν να αποφύγω να διαβάσω τα επί μέρους στοιχεία, αλλά δεν εστιάζω σε αυτά.
3. Ποιο είναι το πιο συχνό πρόβλημα που εντοπίζετε σήμερα στις ταινίες μικρού μήκους: η αδυναμία στην αφήγηση, η αμηχανία στη σκηνοθεσία ή η επιφανειακή χρήση της εικόνας;
Α.Θ. Τρία προβλήματα εντοπίζω και τα παραθέτω τυχαία, όχι με σειρά σπουδαιότητας:
Το σενάριο, που σε μικρή φόρμα είναι πολύ πιο δύσκολο.
Τον ανεπαρκή προϋπολογισμό.
Έναν σκηνοθετικό «μαξιμαλισμό», εξαιτίας του οποίου οι σκηνοθέτες προσπαθούν να πουν περισσότερα από όσα η εξωτερική συνθήκη τους επιτρέπει, με αρνητικά αποτελέσματα για την ταινία.
4. Σήμερα, με τα ψηφιακά εργαλεία να έχουν κάνει τη λήψη πιο «προσβάσιμη», πιστεύετε ότι έχει γίνει και πιο επιφανειακή η σχέση των νέων δημιουργών με τη φωτογραφία;
Α.Θ. Όχι και ναι. Δεν ευθύνονται τα εργαλεία αλλά η κουλτούρα των tutorials. Δεν μελετούν αρκετά τη βιβλιογραφία ώστε να αποκτήσουν την ικανότητα να εφευρίσκουν πρωτότυπες απαντήσεις στα ερωτήματα. Μελετώντας τα tutorials οδηγούνται στο να αναμασούν λύσεις που άλλοι έχουν δώσει. Γίνονται έτσι τεχνικοί, αντί δημιουργοί.
5. Πότε μια εικόνα είναι πραγματικά κινηματογραφική και πότε είναι απλώς εντυπωσιακή;
Α.Θ. Δεν έχω απάντηση. Είναι τόσο πολλές οι παράμετροι…
6. Υπάρχει κίνδυνος οι νέοι δημιουργοί να κυνηγούν το look πριν βρουν το βλέμμα τους;
Α.Θ. Αυτά αναπτύσσονται παράλληλα. Κάποιο look μου ταιριάζει περισσότερο και προσπαθώ μέσα από αυτό να αναπτύξω το βλέμμα μου. Και βέβαια κανένα από τα δύο δεν είναι πάγιο, αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου.
7. Από τη δική σας εμπειρία, μπορεί μια καλή φωτογραφία να υπηρετήσει μια αδύναμη ταινία ή τελικά απλώς να κρύβει προσωρινά το πρόβλημα;
Α.Θ. Δεν κρύβει τίποτε. Δεν υπάρχει καλή φωτογραφία σε μια κακή ταινία. Αν η ταινία είναι αδύναμη, όλα τα επιμέρους είναι αδύναμα. Σε τέτοια περίπτωση, η φωτογραφία δεν υπηρέτησε την ταινία σωστά. Γι’ αυτό δεν δέχομαι τους όρους καλή/κακή φωτογραφία και προτιμώ το σωστή/λάθος φωτογραφία.
8. Ως άνθρωπος που έχει υπηρετήσει και τον θεατρικό φωτισμό, τι σας δίδαξε το θέατρο για το σινεμά και τι σας δίδαξε το σινεμά για το θέατρο;
Α.Θ. Κάνω και τα δύο παράλληλα διότι τόσο στον κινηματογράφο όσο και στο θέατρο πρέπει να αφηγηθώ την ιστορία με το φως. Καθώς χρησιμοποιώ διαφορετικά εργαλεία και συμβάσεις, επιλύω όμοια προβλήματα με διαφορετικό τρόπο. Αυτό με κρατά σε εγρήγορση καλλιτεχνικά.
Κοινός τόπος είναι η αγάπη για τους ηθοποιούς. Εκτίθενται οι ίδιοι, ενώ εμείς εκθέτουμε τη δουλειά μας. Οφείλουμε να τους προστατεύουμε.
9. Η διδασκαλία αλλάζει τον τρόπο που βλέπετε τους νέους κινηματογραφιστές ή απλώς επιβεβαιώνει τα ίδια προβλήματα;
Α.Θ. Στόχος της διδασκαλίας είναι να μεταγγίσουμε μια ολοκληρωμένη μέθοδο. Αν κατακτήσουν τη μέθοδο, θα μπορέσουν να προχωρήσουν την τέχνη ένα βήμα παραπέρα. Αν τα προβλήματα επιμένουν, φταίει ο διδάσκων.
Τους βλέπω με αγάπη. Ήμουν κι εγώ νέος και αντιμετώπιζα τα ίδια.
10. Τι ξεχωρίζετε σε έναν νέο δημιουργό περισσότερο: τεχνική κατάρτιση, πειθαρχία ή προσωπική ματιά;
Α.Θ. Πειθαρχία. Αν υπάρχει αυτή, τα άλλα έρχονται.
11. Πιστεύετε ότι σήμερα γίνονται ταινίες για να ειπωθούν ιστορίες ή για να κυκλοφορήσουν στο φεστιβαλικό κύκλωμα;
Α.Θ. Είναι άδικη η ερώτηση. Κάθε δημιουργός θέλει να πει μια ιστορία. Για τις μικρού μήκους, τα φεστιβάλ είναι ο βασικός τρόπος να φτάσουν στο κοινό. Άρα συμβαίνουν και τα δύο.
12. Πώς βλέπετε την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργική διαδικασία;
Α.Θ. Έχω χρησιμοποιήσει ΤΝ. Δεν έχει ακόμη ιδιαίτερη επίδραση στη διεύθυνση φωτογραφίας. Δεν προσφέρει δημιουργική ματιά.
Θα περιορίσει όμως θέσεις εργασίας, ειδικά στις χαμηλές βαθμίδες. Αυτό είναι σοβαρό πρόβλημα για το μέλλον του επαγγέλματος.
Στο previz είναι καταστροφική: δεν έχει φαντασία και οδηγεί σε επανάληψη. Επιπλέον υπάρχει σοβαρό θέμα πνευματικών δικαιωμάτων.
13. Θεωρείτε ότι το AI μπορεί να βοηθήσει τεχνικά αλλά όχι καλλιτεχνικά;
Α.Θ. Ναι. Βοηθά μόνο τεχνικά και μέχρι ένα σημείο.
14. Υπάρχει κίνδυνος να δούμε οπτικά άρτιες αλλά συναισθηματικά άδειες ταινίες;
Α.Θ. Θα υπάρξουν. Αλλά τέτοιες ταινίες δεν αγαπιούνται από το κοινό και τελικά θα χαθούν.
15. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για το μέλλον του επαγγέλματος του διευθυντή φωτογραφίας;
Α.Θ. Δεν θα διακινδυνεύσω πρόβλεψη. Έκανα μία παλιά και απέτυχε.
16. Αν δίνατε μία μόνο συμβουλή σε έναν νέο κινηματογραφιστή;
Α.Θ. Σκληρή δουλειά με πάθος και επιμονή. Και στην οικογένεια: ιώβεια υπομονή.
17. Τι σημαίνει για εσάς η τιμητική παρουσία σας στο φεστιβάλ;
Α.Θ. Ντρέπομαι λίγο. Μου φαίνεται μικρό αυτό που έχω κάνει για να με τιμάτε.
18. Αν έπρεπε να επιλέξετε μία αξία που πρέπει να υπερασπιστεί σήμερα ο κινηματογράφος;
Α.Θ. Αγάπη. Ο κινηματογράφος απευθύνεται στο συναίσθημα και το μεγαλύτερο από αυτά είναι η αγάπη.
Η αυλαία του 3ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Σαλαμίνας πέφτει σήμερα με ένα ξεχωριστό masterclass του Αργύρη Θέου, με θέμα «The Art of Lighting a Movie», στην Κεντρική Σκηνή του Θεάτρου Σαλαμίνας, ενώ θα ακολουθήσει η τελετή απονομής των βραβείων στους νικητές του φεστιβάλ, ολοκληρώνοντας μια διοργάνωση αφιερωμένη στον σύγχρονο κινηματογράφο.
Θέατρο Σαλαμίνας: https://maps.app.goo.gl/AKk9XfmLYGWFhkSz5
